De UX driehoek

De UX driehoek

User experience (UX) is een steeds groter wordend iets. Op social media (en verschillende vacaturebanken) vind je overal termen die iets met UX te maken hebben. Designer, UI/UX, developer, researcher, UX champion. Je kunt het zo gek niet verzinnen. Ik kan mij voorstellen dat het soms lastig is om alle termen uit elkaar te houden. Misschien kun je wel wat hulp gebruiken bij het duidelijker krijgen van wat jij als UX’er doet voor bijvoorbeeld een sollicitatie, sales pitch of presentatie. Om daarbij te helpen, heb ik het een en ander over de wereld van UX op een rijtje gezet, in een… driehoek.

Waarom de UX driehoek?

De meest voorkomende termen die je online tegen zult komen zijn de volgende – UX designer, researcher en developer. Deze drie samen vormen de UX driehoek. Het mooie is dat jij je skills als UX professional binnen deze driehoek kunt plaatsen. In de praktijk is het vaak zo dat een UX’er gespecialiseerd is in één van deze drie hoeken, ervaring heeft in een tweede hoek en mee kan praten in de derde en laatste van de hoeken. Ben jij bijvoorbeeld gespecialiseerd in de hoek van research? Dan kan je jezelf een UX researcher noemen, of jezelf oriënteren op werk binnen deze functie!

De UX driehoek

Ik ben van nature een designer. Tijdens mijn studie heb ik mij gespecialiseerd in usability en interactie. In een ver verleden heb ik twee games gemaakt in iOS door Swift te leren. Nu werk ik inmiddels al bijna vijf jaar als user experience designer. Daarbij komt nog dat ik door mijn specialisatie in interactie en usability ervaring op heb kunnen doen als UX researcher. Vandaar mijn visie over hoe een goed design meer is dan alleen een mooi plaatje. Die baseer ik op wat ik in de praktijk ervaren heb, zowel vanuit mijn design als mijn research rollen.

Unicorns. Een mythe?

Sommige mensen spreken weleens over een unicorn – iemand die gespecialiseerd is in alle drie de hoeken van de UX driehoek. Iemand die overal goed in is. De meningen zijn hierover verdeeld. De één zegt dat het niet kan, terwijl de ander heilig is overtuigd van het bestaan van UX unicorns. Persoonlijk ben ik er nog niet over uit. Ik geloof dat het kan, maar ik betwijfel of een unicorn gespecialiseerd genoeg is vergeleken met bijvoorbeeld de specialiteit van een T-shaped UX’er. Daarbij ben ik ervan overtuigd dat elke designer, ongeacht titel, een ontwerpt met de gebruiker en het grote geheel in het achterhoofd.

Trouwens, even wat anders. Dat is sowieso een vraag om voor jezelf bij stil te staan. Specialiseer ik mij in één (of meerdere) hoek(en)? Of word ik een soort spin in het UX web? Voor beiden is wat te zeggen. Sterker nog; UX skills worden vaak in I, M of T-shape benoemd. De één is een alleskunner, de ander een specialist.

Bestaat de user experience driehoek wel?

Je zou je af kunnen vragen of we het wel over een driehoek kunnen hebben. De wereld van UX begint zo populair te worden dat steeds meer partijen claimen dat ze meedoen. Is een ‘plaatjesmaker’ of een ‘developer met begrip van UX’ bijvoorbeeld wel een echte user experience professional? Dit is een lastige vraag met wederom twee mogelijke antwoorden. Je zou kunnen zeggen dat deze rollen bestaan, puur omdat er vraag naar is. Dat is één manier van naar deze stelling kijken. Puur theoretisch gezien is een user experience professional iemand die een klantvraag weet te vertalen naar een passende oplossing vanuit het oog van de gebruiker. Hij is in staat om deze oplossing te testen en aan te scherpen waar nodig. Dat het er gelikt uitziet en in alle browsers ondersteund wordt, is niet de directe verantwoordelijkheid van een UX’er.

De UX Lijn

In mijn ogen heeft de UX driehoek dan ook maar twee hoeken, en is het dus een lijn met in de ene hoek research en in de andere hoek design. Elke user experience professional staat ergens op deze lijn.

Waar staat service design ten opzichte van deze driehoek?

Toen Don Norman met de term user experience kwam, was zijn visie dat de totale ervaring van een systeem meer is dan alleen de interface van het systeem. In de hedendaagse praktijk blijft ‘UX design’ vaak beperkt tot het uitwerken van flows en een aantal schermen.

“I invented the term because I thought human interface and usability were too narrow. I wanted to cover all aspects of the person’s experience with the system including industrial design, graphics, the interface, the physical interaction, and the manual.”

Don Norman – Founder @ Nielsen Norman Group

Service design is ontstaan om deze ontwikkeling tegen te gaan. Hierbij draait het om het ontwerpen van de gehele dienst en diens positie in het grote geheel. Een service designer kijkt naar het hele systeem en hoe een gebruiker door de gehele dienst heen beweegt. Het werk van een echte UX designer, die meer doet dan alleen plaatjes maken, dit dus enorm dicht tegen het werk van een service designer aan.

Een driehoek of een lijn. Maakt het uit?

De wereld van design vervalt steeds meer in kleine groepjes met elk hun eigen termen voor iets wat in essentie hetzelfde zou moeten zijn. Ik merk dat ook bij mezelf en mijn twijfel over of ik het nu over een UX driehoek of een lijn moet hebben. Ik ben daarom ook wel benieuwd naar jouw kijk hierop. Waar zie jij jezelf staan? Ben jij gespecialiseerd binnen de UX driehoek, of zie je jezelf meer ergens op de UX lijn staan?